İHEA’dan Uluslararası Fon Kuruluşlarına Mektup

Mali desteğinizle yürütülen ve kamu idaresi aracılığıyla gerçekleştirilen insan hakları eğitimi çalışmalarıyla ilgili bazı önemli konulara dikkatinizi çekmek ve önerilerimizi sunmak amacıyla bu mektubu yazıyoruz.

İnsan Hakları Eğitimi Ortak Çalışma Ağı (İHEA), insan hakları eğitimi ile ilgili doğrudan veya dolaylı çalışmalar yürüten ve bu konuda paylaşım ve güç birliği hedefleyen sivil toplum örgütleri ve üniversitelerin insan hakları merkezlerinden oluşmakta ve 2013 Eylül ayından bu yana İnsan Hakları Ortak Platformu’nun (İHOP) kolaylaştırıcılığıyla bir araya gelmektedir.

İHEA olarak, insan hakları eğitimini temelde İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 1. maddesinde atıfta bulunulan "bütün insanların özgür, onur ve haklar bakımından eşit doğduğu" fikrini ve bilincini ve insanların bir arada ve barış içerisinde yaşama kültürünü geliştirmeyi hedefleyen bir süreç olarak tanımlamaktayız. Türkiye’de çeşitli kurumların yürüttükleri insan hakları eğitimlerini izlemekle birlikte insan hakları eğitimi alanının  geliştirilmesine yönelik çalışmalar yürütmekteyiz. Bu kapsamda, çalışmalarımız arasında kamu idaresi tarafından gerçekleştirilen insan hakları eğitimlerinin izlenmesi de bulunmaktadır.

Takdir edersiniz ki, her tek durumda insan onurunun ve insan haklarının etkin korunması, hukukun ve ulusal- uluslararası koruma mekanizmalarının yanı sıra; insan hakları bilgisi ve bilincinin yaygınlaşmasına, bu hakların benimsenmesine ve kişilerin bu haklar çerçevesinde kendilerine muamele edilmesini istemelerine bağlıdır. Bunu gerçekleştirmenin yolu ise kişilerin insan onuru ve haklarının farkında olmalarını, bu hakların neden korunması gerektiğinin bilincine varmalarını, onları korumayı içtenlikle istemelerini ve elbette neyin nasıl korunabileceğini bilmelerini sağlayacak bir eğitimdir.

İnsan haklarını korumada temel yükümlülüğü olan kamu idaresinin insan hakları eğitimleri düzenlemesi gerektiği de açıkça ortadadır. Türkiye’de özellikle İnsan Hakları Eğitimi 10 Yılı Ulusal Komitesi, TODAİE vb. yapılanmalar ile kamu idaresince başlatılan ve şu anda özellikle kamu idaresi reformu kapsamında başta adalet, yargı ve insan hakları bağlamında insan hakları eğitimlerinin yürütüldüğünü yakından takip ediyoruz.

Ancak başlığı insan hakları eğitimi olsa da gerçekleşen etkinliklerin yaklaşımı, odağı, içeriği, kapsayıcılığı, katılımcılığı gibi nitel özelliklerin yanı sıra; sayısı, hedef kitlesi ve maliyeti gibi nicel özelliklerinin erişilebilir olmaması, yürüttüğümüz izleme çalışmalarını muğlaklaştırıyor. Gerçekleşen eğitimler ile ilgili edinilen kısıtlı bilgiler ise ne yazık ki eğitim çalışmalarının hak temelli bir yaklaşımdan uzak, yasa ve yönetmelikler eğitimi olarak ağırlık kazandığına, dolayısıyla insan hakları eğitiminin bir hukuk problemi olarak ele alındığına işaret ediyor.

Oysa her tek durumda insan onurunun ve insan haklarının etkin korunmasını hedefleyen, bir arada ve barış içerisinde yaşamı mümkün kılmayı amaçlayan insan hakları eğitimleri doğası gereği bir süreçtir. Sürecin de insan hakları ilke ve değerlerine uygun olması gerekir. Bu, her bir eğitimin planlanması, uygulanması, izlenmesi ve değerlendirilmesi aşamalarında katılımcı yaklaşımın benimsenmesini gerektirmektedir. Katılımcı yaklaşım ve süreçlerin olmazsa olmazları arasında ise kapsayıcılık, çoğulculuk, şeffaflık, hesap verebilirlik ve eşitler ilişkisinin sağlanması bulunmaktadır.

Bu doğrultuda tarafınızdan kamu idaresine insan hakları eğitimleri gerçekleştirmeleri konusunda mali destek sağlanırken aşağıdaki konuların göz önünde bulundurulmasını talep ediyoruz.

-  Oluşturulacak insan hakları eğitimlerinin planlama, uygulama ve izleme süreçlerine başta insan hakları alanında hak temelli çalışmalar yapan kamu dışı tüm yapıların (sivil toplum örgütleri, akademi vb.) dahil olmasını sağlayacak uygulama ilkeleri getirilmesi;

- Oluşturulan insan hakları eğitimlerinin “insan hakları temelli bir yaklaşım” ile yapılandırılması;

- Tamamlanan veya yürüyen insan hakları eğitimlerinin yaklaşımı, odağı, içeriği, kapsayıcılığı, katılımcılığı gibi nitel özelliklerin yanı sıra; sayısı, hedef kitlesi ve maliyeti gibi nicel özellikleri konusunda şeffaf ve erişilebilir bir bilgilendirme sistemi oluşturulması;

- Gerçekleştirilen ve gerçekleştirilecek insan hakları eğitimlerinin etki değerlendirmelerinin yapılması konusunda ilkesel kuralların belirlenmesi.

 

 

İnsan hakları eğitimlerinin amacına uygun yapılması konusunda ulusal ve uluslararası toplumda duyarlılığın artması dileğiyle!

 

Saygılarımızla,

 

İnsan Hakları Eğitimi Ortak Çalışma Ağı